De energietransitie, woningbouw, infrastructuur: Nederland staat voor grote opgaven die vragen om slimme handen en technisch vakmanschap. Maar juist in die cruciale sectoren loopt het tekort aan vakmensen steeds verder op. Mikal Tseggai, Tweede Kamerlid namens GroenLinks-PvdA, ziet volop kansen om de MKB-maakindustrie beter te ondersteunen. “Dat begint bij goed onderwijs, maar ook bij ruimte: letterlijk, in vierkante meters, én figuurlijk, in regelgeving en visie.”

Tseggai is niet onbekend met de uitdagingen van de MKB-maakindustrie. “Voordat ik Kamerlid werd, zat ik in de gemeenteraad van Den Haag. Daar zag ik bijvoorbeeld op het bedrijventerrein ‘Binckhorst’ hoe bedrijven onder druk staan door woningbouw. Die spanning is tekenend voor wat veel maakbedrijven meemaken: ze missen fysieke ruimte én mensen. We moeten echt zuiniger zijn op deze sector.”

Techniek begint bij nieuwsgierigheid
Een van de grote zorgen in de technieksector is het tekort aan instroom. Volgens Tseggai begint dat al op jonge leeftijd. “Ik was laatst bij de Technohub in Woerden. Daar krijgen kinderen al vanaf de basisschool techniekles. Dat is precies wat nodig is: vroeg laten kennismaken met techniek, zodat ze weten hoe leuk én waardevol het is.” Toch ziet ze ook knelpunten in het huidige onderwijssysteem. “In Nederland kiezen leerlingen op hun  vijf tiende al een profiel. Als je dan geen technisch profiel kiest, is de deur later vaak dicht. Dat is zonde. Ik pleit voor een bredere basisopleiding tot je achttiende, waarin techniek standaard onderdeel is van het curriculum. Zo houden jongeren meer opties open.”

Praktijk en maatwerk
Het mbo speelt een sleutelrol in de route naar technisch vakmanschap. Toch laat het systeem volgens Tseggai te weinig ruimte voor maatwerk. “Voor jongeren is het sociale aspect van school belangrijk, maar voor volwassenen die zich willen omscholen, werkt dat op een andere manier. Zij staan al anders in het leven. Dan is praktijkgericht onderwijs via bijvoorbeeld bedrijfsvakscholen veel geschikter.” Ze pleit daarom voor flexibelere eisen in het mbo. “Mensen met werkervaring die zich willen omscholen, moeten nu vaak terug naar de klas voor het vak Nederlands of burgerschap, terwijl ze gewoon een vak willen leren. Natuurlijk moet je aan bepaalde eisen voldoen, maar het systeem is nu te rigide. Dat werkt belemmerend, zeker in tekortsectoren als de techniek.”

‹‹ De technische sector is onmisbaar. Als overheid moeten we dat niet alleen erkennen, maar er ook naar handelen ››

Diversiteit begint bij beleid
Een inclusieve technische sector is een sterkere sector, stelt Tseggai. Ze juicht initiatieven toe die de instroom van vrouwen en andere ondervertegenwoordigde groepen bevorderen. “Maar het mag geen toeval zijn of afhankelijk van een paar scholen of bedrijven. Wat mij betreft komt er structureel landelijk beleid.” Een specifieke groep waar volgens Tseggai nog veel winst te behalen valt, zijn statushouders. “Zij mogen vaak blijven, maar we laten ze nu te lang wachten voordat ze aan de slag kunnen. Oekraïners hadden geen werkvergunning nodig en vonden sneller werk. Waarom zou je statushouders niet vanaf dag één taalonderwijs en een vakopleiding bieden? Dat is niet alleen goed voor henzelf, maar ook voor de sector.”

Begeleiding als sleutel tot succes
Naast instroom is ook begeleiding cruciaal, benadrukt Tseggai. Vooral tijdens stages kan betere ondersteuning het verschil maken. “In de techniek zijn de stagevergoedingen meestal goed geregeld, maar begeleiding laat te vaak te wensen over. Als er iets misgaat op de werkvloer, moeten studenten kunnen rekenen op een vast aanspreekpunt vanuit school.” Idealiter ziet ze in elke opleiding – of dat nu via een ROC of bedrijfsvakschool is – een fulltime stagecoördinator. “Zo’n persoon kan zorgen voor goede matches, begeleiding bij problemen en een soepel verloop richting de arbeidsmarkt. Dat levert gemotiveerde en succesvolle vakmensen op.”

Mkb aan tafel
Wat Tseggai betreft is het tijd voor een structurele samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. “Nu praat het ministerie van Onderwijs met scholen en het ministerie van Economische Zaken met bedrijven. Maar die werelden moeten samenkomen.” Ze pleit voor gezamenlijke tafels waar beide partijen gelijkwaardig meedenken over beleid. “Als je als overheid echt wilt inzetten op innovatie en arbeidsproductiviteit, dan moet je bedrijven invloed geven. Niet alleen vragen om input, maar ze ook daadwerkelijk betrekken bij de inrichting van opleidingen, praktijkonderwijs en infrastructuur.” Dat gebeurt nu al wel in de regio, erkent ze, maar nog te vaak ad hoc. “We moeten af van afhankelijkheid van toevallige samenwerkingen. Landelijke regie, met oog voor regionale invulling, is de volgende stap.”
 
Toekomstbestendig
De rode draad in haar verhaal is helder: vakmanschap verdient meer waardering, ruimte en flexibiliteit. “Techniek is overal: van klimaat tot zorg, van bouw tot mobiliteit. Laten we er dan ook voor zorgen dat het onderwijs deze sector ondersteunt, mensen helpt om zich te ontwikkelen en bedrijven serieus neemt als partner.” Met die benadering wil Tseggai bijdragen aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. “De technische sector is onmisbaar. Als overheid moeten we dat niet alleen erkennen, maar er ook naar handelen.”