Afzuiginstallaties zijn onmisbaar in onder meer de houtverwerkende industrie. Ze zorgen niet alleen voor een schone werkomgeving en goed functionerende machines, maar spelen ook een belangrijke rol bij brand- en explosieveiligheid. De technische en wettelijke eisen voor dit soort installaties worden steeds hoger. Binnen branchevereniging FLS (Fabrikanten van Luchtzuivering Systemen) trekken Modesta en SCM Group Nederland daarom samen met de andere leden op om kennis te delen en het veiligheidsniveau verder te verhogen.

"Ik heb liever dat ik tegen een FLS-lid moet concurreren dan tegen een partij die ergens een installatie goedkoop importeert", zegt Wyboud Kloppenburg van Modesta. "Van elkaar weten we dat we volgens dezelfde uitgangspunten werken. Dat zorgt voor een gelijk speelveld."

Verschillende rollen
Hoewel beide bedrijven actief zijn in dezelfde markt, verschillen hun activiteiten aanzienlijk. Modesta is een familiebedrijf, met de derde generatie aan het roer, dat complete afzuiginstallaties ontwikkelt en produceert. Engineering, plaatbewerking, assemblage en softwareontwikkeling gebeuren volledig in eigen huis. De installaties gaan naar de houtverwerkende industrie en naar de recycling-, agrarische en voedingssector in Nederland en ver daarbuiten.
 
SCM Group Nederland is vooral bekend als leverancier van hout- en kunststofbewerkings-machines. Afzuiginstallaties vormen daarvan een onmisbaar onderdeel. "Zonder afzuiging kunnen houtbewerkingsmachines niet functioneren", zegt Wouter de Hollander. "Wij ontwerpen de complete installatie voor de klant en werken voor de afzuiginstallaties samen met een Duitse fabrikant. Engineering, montage en service verzorgen we zelf."

Steeds hogere eisen
Dat luchtzuivering veel meer is dan stof afzuigen, blijkt uit de ontwikkelingen in de branche. Moderne CNC-machines werken sneller, nauwkeuriger en vrijwel continu. Daardoor ontstaat veel fijner stof dan vroeger en worden hogere eisen gesteld aan de afzuiginstallatie. "Twintig jaar geleden bestond het stof vooral uit grove schaafkrullen", zegt De Hollander. "Tegenwoordig verwerken machines veel plaatmateriaal en draaien ze op veel hogere toerentallen. Dat levert veel fijner stof op en vraagt om compleet andere installaties." Daar komt nog een tweede uitdaging bij: energieverbruik. Klanten verwachten enerzijds een installatie die steeds beter presteert, maar anderzijds zo zuinig mogelijk is. "Dat lijkt tegenstrijdig", zegt Kloppenburg. "We stemmen de installatie af op de machines die gelijktijdig draaien. Ventilatoren schakelen automatisch in en uit. Zo gebruikt de installatie nooit meer energie dan nodig is."

Ook de overstap naar onderdruksystemen levert veel op. Daarbij staan de ventilatoren aan de schone luchtzijde, waardoor ze aanzienlijk efficiënter werken. "Daarmee stijgt het rendement van ongeveer zestig à zeventig procent naar meer dan tachtig procent", aldus Kloppenburg.

Vervangingsmarkt
Tegelijkertijd bestaat een groot deel van de markt nog uit oudere installaties. "Er zijn nog altijd veel afzuiginstallaties die niet voldoen aan de huidige eisen of simpelweg verouderd zijn", zegt De Hollander. "Dat zorgt voor een constante vervangingsmarkt doordat installaties technisch verouderen of verzekeraars en regelgeving modernisering afdwingen." Volgens hem worden de eisen aan stofemissie, gezondheid en explosieveiligheid alleen maar verder aangescherpt.

Veiligheid voorop
Misschien wel de belangrijkste ontwikkeling is de aandacht voor brand- en explosieveiligheid. Bij houtbewerking kunnen vonken of gloeiende deeltjes via de afzuiging in het filtersysteem terechtkomen. Zonder de juiste voorzieningen kan dat leiden tot brand of zelfs een stofexplosie. "Je kunt een explosie nooit honderd procent voorkomen", zegt De Hollander. "Je moet er daarom voor zorgen dat de gevolgen zo beperkt mogelijk blijven. Denk aan explosiepanelen, vonkdetectie en een doordachte plaatsing van de installatie."

QEX-keurmerk
De aanleiding voor het huidige kwaliteitsniveau was tragisch. Na een ernstig ongeval in 2012 ontstond binnen de branche het besef dat er behoefte was aan een eenduidige kwaliteits-standaard. "Toen bleek dat de markt behoefte had aan duidelijke uitgangspunten", vertelt Kloppenburg. "Niet enkele bedrijven die het goed doen en de rest niet, maar een sector die gezamenlijk het niveau verhoogt." Dat leidde uiteindelijk tot het QEX-keurmerk (Quality Extraction Systems). Daarmee tonen FLS-leden aan dat een afzuiginstallatie aantoonbaar voldoet aan de geldende veiligheids- en kwaliteitsnormen. Installaties worden bovendien steekproefsgewijs gecontroleerd door een onafhankelijke certificerende instantie. Dat geeft opdrachtgevers extra zekerheid. "Dat is de kracht van wat we samen doen binnen FLS", zegt Kloppenburg.

Kennis delen
De FLS-leden wisselen kennis uit over regelgeving, techniek en normen. "Nieuwe Europese regelgeving bespreken we met elkaar", zegt De Hollander. "Hoe passen we die toe? Wat betekent dat voor onze installaties? Dat soort kennis deel je." Volgens Kloppenburg is dat essentieel. "Je wilt dat iedereen vanuit dezelfde uitgangspunten werkt. Dan concurreer je op je eigen product, je eigen ontwerp en je eigen service, niet op het weglaten van veiligheidsvoorzieningen." De samenwerking krijgt ook praktisch vorm tijdens de jaarlijkse EVD-dagen, die FLS samen met certificeringsorganisatie SKH en onderzoeks- en kennisinstituut SHR organiseert. Tijdens de EVD-dagen ondersteunen de leden bedrijven bij het opstellen van een explosieveiligheidsdocument (EVD) en adviseren zij over maatregelen om brand- en explosierisico's te beperken.

‹‹ Als lid van FLS concurreer je op je eigen product, je eigen ontwerp en je eigen service, niet op het weglaten van veiligheidsvoorzieningen. ››

Het is niet zo dat FLS-leden elkaar ‘ontzien’. Integendeel. Regelmatig dingen ze naar dezelfde opdracht. Toch overheerst het onderlinge respect. "Je zit met concurrenten aan tafel", zegt Kloppenburg. "Dat is soms best bijzonder. Maar juist daarom is het belangrijk dat je elkaar respecteert en kunt vertrouwen, en dezelfde veiligheidsstandaard hanteert. Dan blijft het een eerlijk speelveld." De Hollander vult aan: "Iedereen kiest uiteindelijk zijn eigen technische oplossing. De ene installatie ziet er anders uit dan de andere, maar ze kunnen allebei uitstekend zijn. Het verschil maak je uiteindelijk met je ontwerp, je service en je vakmanschap, niet door concessies te doen aan veiligheid."

FLS verbindt de branche 
FLS is de branchegroep van fabrikanten van luchtzuiveringssystemen binnen Koninklijke Metaalunie. De aangesloten bedrijven ontwikkelen, bouwen, leveren en onderhouden installaties voor industriële afzuiging, filtering en luchtzuivering. Hun klanten zijn actief in onder meer de houtverwerkende industrie, maar ook in sectoren als recycling, papier, kunststof, voedingsmiddelen en bulkhandling.

Volgens branchemanager Philippe Hondelink is de kracht van FLS dat concurrenten elkaar weten te vinden als het gaat om kennis en kwaliteit. "De branche krijgt te maken met steeds strengere eisen op het gebied van veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en energie-efficiëntie. Door kennis en praktijkervaring te delen, helpen de leden elkaar én hun klanten om daaraan te voldoen", zegt hij.

Een belangrijk initiatief van FLS is het QEX-keurmerk (Quality Extraction Systems). Dat laat zien dat een stofafzuiginstallatie voldoet aan de geldende eisen voor kwaliteit, veiligheid en regelgeving. "Voor opdrachtgevers biedt FLS herkenbaarheid", aldus Hondelink. "Ze weten dat ze samenwerken met bedrijven die beschikken over specialistische kennis van luchttechniek, filtering en veilige industriële installaties."