VVD-Tweede Kamerlid Ingrid Michon-Derkzen ziet dat MKB-maakbedrijven stevig worden geraakt door hoge loonkosten, langdurige loondoorbetaling bij ziekte en de transitie-vergoeding. Juist daarom wil zij meer ruimte voor maatwerk en een sterkere koppeling tussen de transitievergoeding en ‘Leven Lang Ontwikkelen’. “Die transitievergoeding moet je veel meer inzetten waarvoor die ooit bedoeld was: mensen activeren richting nieuw werk.”
Ingrid Michon-Derkzen spreekt met waardering over de MKB-maakindustrie. Nederland mag volgens het VVD-Tweede Kamerlid blij zijn dat deze sector hier nog altijd sterk aanwezig is. “Ik vind het heel mooi dat we in dit land een MKB-maakindustrie hebben. Dat moeten we koesteren.” Want als MKB-maakbedrijven vastlopen in hoge lasten en knellende regels, raakt dat ook de kracht van de sector. “MKB-maakbedrijven maken bijzondere, mooie en vaak noodzakelijke dingen. Daar mogen we heel erg blij mee zijn.”
Zware lasten bij ziekte
Een belangrijk knelpunt zit bij langdurige ziekte. De combinatie van twee jaar loondoorbetaling, re-integratieverplichtingen en daarna mogelijk ook nog een transitievergoeding kan zwaar uitpakken. “De loonkosten en de lasten van werknemers zijn voor een MKB-maakbedrijf gewoon hoog. Dat is sowieso al zwaar.” Vooral bij kleinere bedrijven kan één langdurig zieke medewerker grote gevolgen hebben. “Loondoor-betaling bij ziekte van twee jaar is voor een werk-gever een ongelooflijk zware last. Daar komen kleine MKB-maakbedrijven soms gewoon niet overheen.” In het regeerakkoord ziet Michon-Derkzen wel aanknopingspunten. Daarin staat dat het tweede jaar loondoorbetaling bij ziekte werkbaarder moet worden gemaakt. “Wat mij betreft had daar gestaan: afschaffen.” Tegelijk biedt die formulering ruimte om eerder en gerichter te kijken naar begeleiding naar ander werk. “Het geeft wel een haakje om ervoor te zorgen dat je sneller iemand naar een andere baan kunt begeleiden.”
Minder vinkjes, meer maatwerk
Bij ziekte en re-integratie ziet Michon-Derkzen nu te veel bureaucratie. Vooral het poortwachter-systeem leidt volgens haar tot een manier van werken waarin de papieren werkelijkheid soms zwaarder weegt dan wat iemand echt nodig heeft. “We hebben een bureaucratie opgetuigd en we zetten eigenlijk vinkjes.” Juist in MKB-maakbedrijven kan dat anders. “In een mkb-omgeving ken je je werknemers vaak gewoon op je duimpje en kun je best goed met elkaar afspreken hoe je met elkaar omgaat.” De administratieve druk gaat soms voorbij aan dat persoonlijke maatwerk. “Dat leidt juist in mkb-omgevingen tot veel beter resultaat.” Daarom wil zij ook kijken naar onderscheid tussen kleinere en grotere bedrijven. “Die persoonlijke relaties in mkb-bedrijven zijn veel sterker en ook veel directer dan bij grote bedrijven.”
Transitievergoeding moet activeren
Ook de transitievergoeding moet anders worden bekeken. Het huidige tweede spoor werkt volgens Michon-Derkzen onvoldoende. Te vaak leidt het niet tot een nieuwe baan. “Mensen krijgen heel vaak geen nieuwe baan. Ze zitten gewoon de rit uit.” Daarom wil zij de transitievergoeding sterker verbinden aan ‘Leven Lang Ontwikkelen’. Die vergoeding was bedoeld om mensen te helpen richting nieuw werk. “Kun je die transitievergoeding niet veel meer inzetten waarvoor die ook ooit bedoeld was, namelijk activeren?” Michon-Derkzen wijst op haar motie waarin de koppeling wordt gelegd tussen de transitievergoeding en ‘Leven Lang Ontwikkelen’. “Werkgevers en werknemers moeten samen meer doen aan ‘Leven Lang Ontwikkelen’, zodat je altijd doorkijkt en doorloopt naar de volgende baan.”
Ontwikkelen hoort bij werk
‘Leven Lang Ontwikkelen’ moet geen bijzonder project zijn, maar een vast onderdeel van het werkende leven. “Het moet gewoon een normaal onderdeel van je werk zijn.” Dat is nodig omdat mensen langer doorwerken, maar ook omdat werk snel verandert. AI, robotisering en nieuwe manieren van werken vragen om medewerkers die mee kunnen bewegen. Die verantwoordelijkheid ligt aan twee kanten. “Je moet als werkgever zorgen dat je medewerkers zich blijven ontwikkelen. En als werknemer moet je zelf ook willen blijven ontwikkelen.” Dat mag wat haar betreft “iets dwingender” dan nu. Dat geldt zeker voor zware beroepen. “We moeten niet wachten totdat je lichaam versleten is, maar op tijd zeggen: wat ga je dan in het vervolg doen?”
Praktisch en dicht bij bedrijven
Bij de uitvoering van ‘Leven Lang Ontwikkelen’ ziet Michon-Derkzen een rol voor werkgevers, O&O-fondsen en publiek-private samenwerking. “Die O&O-fondsen moeten daar wel degelijk ook een bijdrage aan doen.” Vooral praktische vormen van opleiden zijn belangrijk. Niet via nieuwe grote structuren, maar via wat er al is: bedrijfsvakscholen, beroepsopleidingen en praktijkgerichte leeromgevingen. “Je moet veel meer on-the-job ontwikkelingsvormen geven. Ik zou echt niet zeggen: daar moeten we weer grote kolossen voor hebben. Hou het gewoon praktisch.” Leren moet aansluiten bij het werk, bij de vraag van bedrijven en bij de ontwikkeling van mensen in de sector. Dat vraagt ook om een bredere blik dan alleen het eigen bedrijf. “Uiteindelijk moet je toch zorgen dat je zuinig bent op de mensen in je sector. Daar heb je allemaal profijt van.”