Tijdens een wandeling langs een haventje bleef mijn oog hangen op de naam van een motorjacht. BLOZWETRA pronkte in grote zwarte letters op de romp. Ik moest even kijken voordat het kwartje viel. Grappig, die trotse knipoog van iemand die hard had gewerkt, goed had verdiend en zichzelf had beloond. Maar het zette me ook aan het denken.

We hebben het in Nederland veel over arbeidsproductiviteit. Het Centraal Planbureau, De Nederlandsche Bank, de SER en werkgeversorganisaties zeggen het al jaren: als we onze welvaart willen behouden, moeten we productiever worden. Maar meer uren werken is nauwelijks nog een optie. De oplossing moet dus komen uit slimmer werken.

Voor veel werkgevers in de MKB-maakindustrie is dat al de dagelijkse praktijk. Hoe krijg je meer gedaan met dezelfde mensen? Hoe houd je levertijden haalbaar, kwaliteit hoog en klanten tevreden, terwijl vakmensen schaars zijn en de druk toeneemt? Automatisering helpt. Digitalisering ook. Een slimme machine, een beter ingericht proces of minder administratieve rompslomp kan veel verschil maken. Maar productiviteit gaat niet alleen over efficiency. Het gaat óók over motivatie.

Betekenis ervaren
Want de meeste vakmensen kiezen hun beroep niet omdat ze zo snel mogelijk zoveel mogelijk willen maken. Ze willen hun werk goed doen, ómdat ze het goed willen doen. Vakwerk leveren dat klopt en waar ze vierkant achter staan. Een ijzersterke en elegante constructie, een onderdeel dat tot op de micromillimeter past. De trots zit in het eindresultaat, het plezier in de weg ernaartoe.

Medewerkers die betekenis ervaren in hun werk zetten eerder een stap extra. Niet omdat het moet, maar omdat ze dat willen. Ze denken mee, leren bij, lossen problemen op en nemen verantwoordelijkheid. En dat is misschien wel de meest onderschatte vorm van productiviteit.

De valkuil is dat de roep om meer productiviteit op de werkvloer wordt vertaald als sneller en meer. Maar als werk alleen nog draait om tempo en output, verdwijnt precies datgene waardoor mensen hun vak goed willen doen. Dan wordt slimmer werken alsnog gewoon harder werken in een jasje.

Willen we de productiviteit duurzaam laten groeien, dan is meer nodig dan investeren in nieuwe technologie en efficiëntere werkprocessen. Het vraagt ook om een werkomgeving waarin mensen de ruimte krijgen om goed werk te leveren, hun vakmanschap te ontwikkelen en geprikkeld worden om nieuwsgierig te blijven. Want een hogere arbeidsproductiviteit begint met mensen die zin hebben om hun werk te doen. Niet met bloed, zweet en tranen.

Michel Donners
Directeur OOM

Leuk als je reageert. Mail m.donners@oom.nl.