Menig ondernemer zit in de eindsprint richting kerst. Ook dit jaar is weer voorbijgevlogen. Als je erop terugkijkt, dan kijk je waarschijnlijk naar omzet, marge en hoeveel orders je hebt weggewerkt. Maar ik zou daar één vraag aan toevoegen: Is je bedrijf in 2026 ook echt productiever geworden? Dat is een ongemakkelijkere vraag. Want in veel MKB-maakbedrijven is het hartstikke druk. De fabriek draait meer dan 100 procent. Klanten willen geleverd krijgen. Mensen hebben ook dit jaar weer moeten rennen.
Ondertussen moet er óók nog geïnnoveerd worden. Innovatie wordt dan al snel iets wat je erbij moet doen. Terwijl innoveren juist onderdeel van het normale werk zou moeten zijn. De noodzaak van innovatie is duidelijk. Rabobank becijferde dat de arbeidsproductiviteit in de industrie de komende tien jaar met wel 50 procent omhoog moet om concurrerend te blijven. Dat bereik je niet door vooral heel druk met louter orders bezig te blijven.
We hebben de techniek al. Nieuwe machines, robots, AI en software zijn volop beschikbaar. Daar wordt stevig in geïnvesteerd en ik zie dat het overal om mij heen wordt ingezet. Maar daarmee ben je nog niet automatisch productiever. De Amerikaanse econoom Robert Solow verwoordde dat in 1987 al mooi: computers waren ineens overal zichtbaar, behalve in de productiviteitscijfers. Die Solow-paradox (meer technologie betekent niet per definitie meer productiviteit) is nog steeds actueel.
De vraag "Wat hebben we dit jaar geïnvesteerd en geïnnoveerd?" is dus niet de relevante vraag. De vraag is: Wat heeft aantoonbaar meer toegevoegde waarde per gewerkt uur opgeleverd? Dat wordt extra belangrijk omdat goed personeel schaars blijft. Vergrijzing zorgt ervoor dat het vinden van goede mensen geen tijdelijk probleem is. Dat blijft tot 2050 zo. Het is juist een reden om nu slimmer te gaan werken. Geen mensen kunnen vinden mag geen excuus meer zijn voor productiviteit die achterblijft.
Kijk daarom eens anders terug op 2026. Stel jezelf eens de volgende vragen.
• Hoeveel productiever zijn we geworden? En hoe komt dat?
• Waar liggen de beste kansen voor meer productiviteit?
• Hoe gaan we in 2027 met dezelfde mensen meer waarde creëren?
Als er 50 procent bij moet, kun je niet nog negen jaar wachten om eraan te beginnen.
INGENIEUR PIETER PEELEN
PRODUCTIVITEITSEXPERT, AUTEUR EN AANVOERDER VAN BETER IS MEER