Met het voorstel Omnibus I wordt door de Europese Unie grotendeels invulling gegeven aan een wens van Metaalunie. De Europese Commissie vereenvoudigt de bestaande regels voor duurzaamheidsrapportages. Het doel is om de administratieve lasten voor bedrijven te verlagen en zo een gunstig ondernemingsklimaat te behouden. Voor Nederlandse MKB maakbedrijven betekent dit dat de meeste Europese rapportageverplichtingen alleen nog gelden voor zeer grote ondernemingen. Tegelijkertijd worden ook de regels rondom het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) aangepast om kleine importeurs en mkb-bedrijven te ontlasten. De digitale tools die medio 2025 door Metaalunie zijn gelanceerd blijven waardevol.
Er ligt inmiddels een voorlopig akkoord op Omnibus I en de CBAM-wijzigingen. De verwachting is dat de wijzigingen begin 2026 worden doorgevoerd. Voor Nederlandse MKB-maakbedrijven betekent dit dat de directe Europese verplichtingen sterk beperkt zijn.
Omnibus I
De verplichte duurzaamheidsrapportages op basis van de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) wordt beperkt tot grote ondernemingen met meer dan 1.000 werknemers en een netto-omzet van meer dan € 450 miljoen. Daarmee valt het overgrote deel van het Nederlandse mkb buiten de directe CSRD-verplichting. Bedrijven met een buitenlands moederbedrijf blijven rapportageplichtig als de groepsomzet boven € 450 miljoen uitkomt en de Nederlandse dochterondernemingen samen meer dan € 200 miljoen omzet realiseren. Bedrijven die niet meer onder de verplichting vallen kunnen vrijwillig rapporteren op basis van de VSME-standaard (Voluntary small and medium enterprise). Ook de informatie-uitvraag in de keten wordt beperkt. Grote bedrijven mogen alleen uitgebreide informatie opvragen bij ketenpartners die zelf onder de CSRD vallen. Voor mkb-bedrijven geldt een vereenvoudigde VSME-standaard, het zogenoemde waardeketenplafond.
Voor Metaalunieleden die een VSME-rapport willen aanleveren heeft Koninklijke Metaalunie het digitale CSRD Brancheformat ontwikkeld. Leden kunnen hiermee een rapport aanmaken volgens de VSME-standaard om de uitvraag van hun klanten te beantwoorden. De zorgplichtregels in de keten op basis van de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) gelden alleen voor bedrijven met een jaaromzet van meer dan € 1,5 miljard en minimaal 5.000 medewerkers. Het Nederlandse mkb valt daarmee buiten de directe werking van de richtlijn. Daarnaast vervalt de verplichting om een klimaattransitieplan op te stellen. Bedrijven hoeven hun volledige keten niet meer in detail in kaart te brengen. Een eerste risicoanalyse op basis van beschikbare informatie is voldoende, waarna verdiepend onderzoek plaatsvindt op de onderdelen met de grootste risico’s. De omzetting in nationale wetgeving is uitgesteld tot 26 juli 2028. Bedrijven moeten vanaf 26 juli 2029 aan de nieuwe regels voldoen. Ook de taxonomieregels worden beperkt tot grote ondernemingen die onder de herziene CSRD vallen. Voor het mkb zijn deze regels in principe niet van toepassing. De criteria voor duurzame activiteiten worden in 2026 verder vereenvoudigd. Naast het eerdergenoemde digitale CSRD Brancheformat kan ook de digitale CSRD-rapportagetool waardevol zijn. Dat geldt vooral voor bedrijven die in de keten willen aantonen dat zij duurzame stappen hebben gezet.
CBAM
Voor het CBAM-mechanisme gelden nieuwe vereenvoudigingen, gericht op kleine importeurs en mkb-bedrijven. Kleine importeurs die minder dan 50 ton CBAM-goederen per jaar invoeren zijn vrijgesteld van rapportageplicht. Dit komt overeen met ongeveer 80 ton CO₂-equivalent per importeur. Voor importeurs boven deze drempel worden de berekening van emissies en rapportagevereisten eenvoudiger gemaakt. Tegelijkertijd wordt CBAM effectiever gemaakt met antimisbruikbepalingen en een gezamenlijke strategie tegen omzeiling met nationale autoriteiten.
Deze aanpassingen besparen 90 procent van de betrokken bedrijven administratieve lasten, terwijl 99 procent van de CO₂-uitstoot nog steeds wordt gevolgd.
Het voorstel wordt ter goedkeuring voorgelegd aan het Europees Parlement en de Raad van de EU. Wanneer en in welke definitieve vorm de wijzigingen worden aangenomen is nog niet volledig duidelijk. De definitieve tekst van Omnibus I is inmiddels goedgekeurd. De CBAM-aanpassingen volgen begin 2026.
Voor Nederlandse MKB-maakbedrijven betekent dit dat de directe Europese verplichtingen sterk beperkt zijn. Het is verstandig om basisinformatie over duurzaamheid en CO₂-uitstoot beschikbaar te hebben en voorbereid te zijn op eventuele vragen van grote klanten.
Voor meer informatie en vragen over duurzaam ondernemen kunnen leden contact opnemen met adviseur Duurzaam Ondernemen Carel van Vliet via vliet@metaalunie.nl of 030 605 33 44.