De Europese PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) verandert de regels voor verpakkingen en verpakkingsafval ingrijpend. Deze wet geldt voor alle bedrijven in de Europese Unie en heeft directe gevolgen voor fabrikanten, importeurs, distributeurs en logistieke dienstverleners. Voor bedrijven in de MKB-maakindustrie is het daarom belangrijk om tijdig te begrijpen wat deze regelgeving betekent en welke rol zij zelf in de keten vervullen.
De PPWR is Europese wetgeving die de regels voor verpakkingen binnen de EU harmoniseert. De verordening is al vastgesteld, maar wordt vanaf 12 augustus 2026 gefaseerd ingevoerd. De belangrijkste doelen zijn het verminderen van verpakkingsafval, het verbeteren van de recyclebaarheid van verpakkingen, het creëren van uniforme regels binnen Europa en het verder uitbreiden van de verantwoordelijkheid van bedrijven die verpakkingen op de markt brengen.
In Nederland wordt de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor verpakkingen uitgevoerd via Verpact. Bedrijven die verpakkingen of verpakte producten op de markt brengen, kunnen verplicht zijn zich te registreren, aangifte te doen en financieel bij te dragen aan inzameling en recycling. Welke verplichtingen precies gelden, hangt af van de rol die een bedrijf binnen de verpakkingsketen heeft.
Betekenis voor MKB-maakbedrijven
Voor veel bedrijven in de MKB-maakindustrie is de PPWR breder relevant dan alleen voor verpakkingsproducenten. Ook bedrijven die importeren, producten onder eigen naam verpakken, rechtstreeks aan klanten leveren of e-commerce en fulfilment gebruiken, kunnen onder de regelgeving vallen. Het is daarom essentieel om inzicht te krijgen in de eigen rol binnen de keten, de manier waarop verpakkingen worden gebruikt en of sprake is van producentenverantwoordelijkheid. De beslisbomen van Verpact bieden hiervoor een praktisch hulpmiddel om dit gestructureerd in kaart te brengen en tijdig voorbereid te zijn op de veranderingen die de PPWR met zich meebrengt.
Om bedrijven te ondersteunen bij het bepalen van hun positie heeft Verpact twee beslisbomen gepubliceerd: één om de rol binnen de keten vast te stellen en één om te bepalen of sprake is van producentenverantwoordelijkheid.
Welke verpakkingen vallen onder de PPWR?
De PPWR geldt voor alle verpakkingen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen twee hoofdgroepen.
Verkoop- en verzamelverpakkingen
Dit zijn bijvoorbeeld retailverpakkingen, consumentenverpakkingen en multipacks.
Verzend- en serviceverpakkingen (VSP)
Dit zijn verpakkingen die vooral in logistiek en e-commerce worden gebruikt, zoals verzenddozen en verpakkingen voor directe levering aan klanten.
Rollen in de verpakkingsketen
De eerste stap is het bepalen van de rol van een organisatie in de verpakkingsketen. Binnen de PPWR kan een bedrijf meerdere rollen tegelijk hebben, afhankelijk van de activiteiten die worden uitgevoerd.
Leverancier
Een leverancier levert verpakkingen, verpakkingscomponenten of verpakkingsmaterialen aan andere bedrijven.
Fabrikant
Een fabrikant produceert verpakkingen of verpakt producten en brengt deze onder eigen naam of merk op de markt. Ook bij productie in opdracht (loonproductie) kan de rol afhankelijk van de situatie verschuiven.
Importeur
Een importeur brengt verpakkingen of verpakte producten van buiten de EU voor het eerst op de Europese markt.
Distributeur
Een distributeur verhandelt verpakkingen of verpakte producten binnen de EU zonder zelf fabrikant of importeur te zijn.
Eindgebruiker en consument
Een eindgebruiker gebruikt een verpakt product binnen de eigen organisatie en verkoopt dit niet verder. Een consument is een particuliere eindgebruiker.
Fulfilmentdienstverlener
Een fulfilmentdienstverlener voert commercieel minimaal twee activiteiten uit zoals opslag, verpakken, uitpakken, adresseren of verzenden, zonder eigenaar van de producten te zijn.
Wanneer ben je producent onder de PPWR?
Na het vaststellen van de rol volgt de vraag of een organisatie ook als producent moet worden aangemerkt in Nederland. De kernvraag daarbij is:
- Wie brengt de verpakking als eerste op de Nederlandse markt?
De partij die dit doet, wordt in veel gevallen als producent gezien. Dit kan een fabrikant, importeur, distributeur of fulfilmentdienstverlener zijn. Leveranciers, eindgebruikers en consumenten vallen hier niet onder.
Verplichtingen onder de PPWR: niet alleen voor producenten
Hoewel producenten de zwaarste verantwoordelijkheid dragen, geldt de PPWR niet uitsluitend voor deze groep. Ook andere marktdeelnemers in de keten hebben verplichtingen, al verschillen de aard en omvang daarvan per rol.
Fabrikanten
Fabrikanten moeten ervoor zorgen dat verpakkingen voldoen aan de technische en inhoudelijke eisen van de PPWR, waaronder eisen aan ontwerp, recyclebaarheid en documentatie.
Importeurs
Importeurs hebben een controleplicht. Zij moeten nagaan of verpakkingen uit derde landen voldoen aan de Europese regelgeving en beschikken over de juiste technische documentatie.
Distributeurs
Distributeurs mogen geen verpakkingen of producten op de markt brengen waarvan zij weten of redelijkerwijs moeten vermoeden dat deze niet voldoen aan de PPWR.
Fulfilmentdienstverleners
Fulfilmentdienstverleners spelen een steeds belangrijkere rol in e-commerceketens. Afhankelijk van hun positie in de keten kunnen zij in bepaalde situaties zelfs als producent worden aangemerkt.
Vragen over de PPWR?
De PPWR brengt nieuwe verantwoordelijkheden met zich mee voor bedrijven die verpakkingen gebruiken, importeren, verpakken of op de markt brengen. Welke verplichtingen precies gelden, hangt af van de rol die een bedrijf vervult binnen de verpakkingsketen. Twijfelt u welke rol uw bedrijf heeft of wilt u weten welke gevolgen de PPWR heeft voor uw organisatie? Neem dan contact op met de adviseurs van Koninklijke Metaalunie via ondernemen@metaalunie.nl.
Wij denken graag met u mee over de impact van de regelgeving en helpen u op weg bij de eerste stappen.
Meer informatie