Geopolitieke spanningen en gewapende conflicten kunnen grote gevolgen hebben voor bedrijven die internationaal ondernemen. Ook als je niet rechtstreeks in een conflictgebied actief bent, kunnen je leveranciers, klanten of andere zakelijke relaties betrokken zijn. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft daarom een praktische gids ontwikkeld die bedrijven helpt om risico’s beter te beoordelen en verantwoorde zakelijke keuzes te maken.

Waarom vraagt zakendoen in conflictgebieden om extra aandacht?
Conflicten en geopolitieke ontwikkelingen kunnen de risico’s van internationaal ondernemen veranderen. Denk aan een leverancier die actief is in een conflictgebied, een klant die verbonden is aan partijen bij een conflict of een investering waarvan de gevolgen voor de lokale bevolking moeilijk te overzien zijn.

Bedrijven moeten daarom niet alleen kijken naar de gevolgen van een conflict voor hun eigen bedrijfsvoering. Ook de mogelijke gevolgen van hun activiteiten voor mensen, milieu en de samenleving zijn van belang. Daarbij speelt de vraag of een bedrijf direct of indirect bijdraagt aan negatieve ontwikkelingen of het conflict onbedoeld versterkt. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging van de zakelijke mogelijkheden, de risico’s en de verantwoordelijkheden die daarbij horen.

Wat houdt aangescherpte due diligence in? 
Due diligence betekent dat je onderzoekt welke negatieve gevolgen jouw bedrijfsactiviteiten en zakelijke relaties kunnen hebben, en wat je kunt doen om die gevolgen te voorkomen of te beperken. In conflictgebieden vraagt dit om extra zorgvuldigheid. Naast de gebruikelijke aandacht voor mensenrechten en milieu moet je ook beoordelen hoe jouw activiteiten en zakelijke relaties het conflict zelf kunnen beïnvloeden. Ook risico’s op betrokkenheid bij schendingen van het humanitair oorlogsrecht kunnen daarbij relevant zijn.

De OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen en de VN-richtlijnen voor bedrijfsleven en mensenrechten bieden hiervoor een internationaal kader. De guidance vertaalt deze uitgangspunten naar de praktijk van bedrijven die in conflictgebieden actief zijn of dat overwegen.

De guidance helpt bij zakelijke beslissingen
De directie Internationale Marktordening en Handelspolitiek (IMH) van het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de gids samen met Elevate ontwikkeld. De publicatie ondersteunt besluitvormers bij keuzes over investeringen, bedrijfsactiviteiten en zakelijke relaties in conflictgebieden.

De guidance sluit aan bij de zes stappen van gepaste zorgvuldigheid uit de OESO-richtlijnen en de VN-richtlijnen. Deze aanpak omvat onder meer het verankeren van verantwoord ondernemen in beleid, het beoordelen van risico’s, het volgen van de effecten van maatregelen, het communiceren over de aanpak en het bieden van herstel waar dat nodig is.

De gids helpt bedrijven om deze stappen toe te passen in een conflictsituatie. Daarmee biedt de publicatie houvast bij beslissingen die onder tijdsdruk en met beperkte informatie moeten worden genomen. De guidance neemt de noodzaak van een eigen beoordeling niet weg, maar ondersteunt bedrijven bij het maken van een onderbouwde keuze.

Wat betekent dit voor jouw bedrijf?
Ben je actief in een conflictgebied, lever je aan klanten in zo’n gebied of werk je met leveranciers die daar actief zijn? Dan is het verstandig om de mogelijke gevolgen van je activiteiten en zakelijke relaties in kaart te brengen.

Begin met de volgende aandachtspunten:

• Breng je zakelijke relaties in beeld. Kijk niet alleen naar directe klanten en leveranciers, maar ook naar relevante partijen verderop in de keten.
• Beoordeel de lokale context. Onderzoek welke risico’s er spelen voor mensen, milieu en samenleving en hoe jouw activiteiten het conflict kunnen beïnvloeden.
• Neem risico’s mee in je besluitvorming. Leg vast welke afwegingen je maakt en welke maatregelen nodig zijn om negatieve gevolgen te voorkomen of te beperken.
• Volg de ontwikkelingen. De situatie in conflictgebieden kan snel veranderen. Beoordeel daarom opnieuw of je aanpak nog passend is.
• Bepaal wat je doet als risico’s blijven bestaan. Onderzoek welke maatregelen mogelijk zijn en of voortzetting van de activiteiten verantwoord is.

De juiste aanpak hangt af van je bedrijfsactiviteiten, de betrokken partijen en de omstandigheden ter plaatse.

Lees de guidance
De Guidance voor verantwoord zakendoen in conflictgebieden is ontwikkeld door het ministerie van Buitenlandse Zaken. Je kunt de publicatie bekijken via Open Overheid.

Vragen over internationaal ondernemen?
Zakendoen in conflictgebieden kan complexe vragen oproepen over internationale handel, zakelijke relaties en verantwoord ondernemen. Wil je weten welke aandachtspunten voor jouw bedrijf relevant zijn of heb je vragen over activiteiten in een risicovolle regio? 

Als Metaalunielid kun je contact opnemen met onze adviseur Internationaal Ondernemen Carel van Vliet via vliet@metaalunie.nl of bel 030 - 605 33 44.